ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐ

1953, 1970

Երևանի գլխավոր՝ Հանրապետության (նախկինում՝ Լենինի անվան) հրապարակի շատրվաններով մեծ ջրավազանը կառուցվել է 1953 թ.՝ Հայաստանի պետական պատկերասրահի և պատմության թանգարանի դիմաց՝ ՀԿԿ ԿԿ առաջին քարտուղար Գրիգոր Հարությունյանի հանձնարարությամբ և ճարտարապետներ Մարկ Գրիգորյանի ու Էդուարդ Սարապյանի նախագծով:
Գունաձայնային շատրվանները կառուցվել են Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ (նախագահ՝ Գրիգոր Հասրաթյան), Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման 50-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակներում: Հեղինակն է ռադիոտեխնիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Աբրահամ Աբրահամյանը, ով 1969 թ. Խարկովից տեղափոխվել էր Երևան և գիտամանկավարժական աշխատանքին զուգընթաց զբաղվում էր նաև մայրաքաղաքի հուշարձանների գեղարվեստական լուսավորության խնդիրներով: Նրա ղեկավարությամբ աշխատող մասնագիտական խումբը (ճարտարագետներ Յուրի Ղազարյան, Ռոբերտ Միրզոյան, Ալբերտ Կաժոյան և ուրիշներ) մշակել է գույնի, երաժշտության ու ջրի համադրությամբ «երգող-պարող» շատրվանների նախագիծը՝ օգտագործելով ռադիոէլեկտրոնիկայի, ավտոմատիկայի, լուսային տեխնիկայի բնագավառի այդ ժամանակաշրջանի վերջին գիտական ձեռքբերումները: Մտահղացման հիմքում երաժշտությունն էր, որով պայմանավորվում էին շատրվանների գույները, ձայնի ուժգնությունը, ջրի շիթերի բարձրությունը:
«Երգող» շատրվաններն առաջինն էին և աննախադեպ երևույթ էին ԽՍՀՄ-ում: Եվ պատահական չէ, որ երկրում մեծ էր հետաքրքրությունը դրանց հանդեպ: Խումբը պատվերներ է ստանում ԽՍՀՄ տարբեր քաղաքներից, որից հետո շատրվաններ են կառուցվում Մոսկվայում, Բաթումիում, Սոչիում, Խարկովում և այլուր: Երևանի քաղխորհրդի որոշմամբ Աբրահամյանի ստեղծագործական խումբը երկրորդ «երգող» շատրվանները կառուցել է Սուրեն Սպանդարյանի (այժմ՝ Գարեգին Նժդեհի) անվան հրապարակում (մինչև 1975):
1976 թ. «երգող» շատրվանների երևանյան գործող մոդելը ներկայացվել է Բուենոս-Այրեսի ցուցահանդեսում և արժանացել բարձր գնահատականի: 1978 թ. Աբրահամյանի թիմը ստացել է գիտության և տեխնիկայի բնագավառում ՀԽՍՀ պետական մրցանակ:
Կառուցումից հետո «երգող» շատրվանները մի քանի անգամ վերակառուցվել և արդիականացվել են, ընդարձակել են շատրվանների ֆունկցիոնալ հնարավորությունները։
Խորհրդային տարիներին շատրվանները գործել են ապրիլ ամսից մինչև նոյեմբերի 29-ը` Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման օրը: Այժմ գործում են ապրիլից մինչև նոյեմբերի սկիզբ: «Երգող» շատրվանների շնորհիվ հրապարակը միշտ եղել  և մնում է մարդաշատ, երևանցիների և զբոսաշրջիկների ժամանցի սիրելի վայրերից մեկը, որտեղ մինչև ուշ գիշեր կարելի է վայելել գունավոր լույսերի և ջրի ուղեկցությամբ ընթացող գեղեցիկ ու բազմաժանր երաժշտություն: