ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՇԵՆՔԵՐ ԵՎ ՎԱՅՐԵՐ

1916, 1933

Պետ. ցուցիչ՝ 1.6.94.4 

Ճարտարապետներ՝ Պավել Զուրաբյան, Ալեքսանդր Թամանյան

Հիվանդանոցը գտնվում է Աբովյան պուրակի հարևանությամբ:

1893 թ. Երևանի քաղաքային դումայի որոշմամբ Բեհբութովի (նախկին՝ Սվերդլովի, այժմ՝ Փ. Բուզանդի) փողոցում գտնվող ամբուլատորիային կից ստեղծվում է 12 մահճակալով ստացիոնար բաժանմունք, որի ծախսերը հոգում էր քաղաքային դուման: Հիվանդանոցի շենքը փոքր էր (չի պահպանվել) և չէր բավարարում քաղաքի բնակչության առողջապահական պահանջները: Ուստի իշխանությունները վարձակալում են մոտակայքում գտնվող մասնավոր տներ՝ միաժամանակ սկսելով նոր շենքի կառուցման գործընթացը:

1908 թ. քաղաքային վարչությունը մամուլում տեղեկություն է հրապարակում այն մասին, որ հիվանդանոց կառուցելու նպատակով իշխանությունները մտադիր են ձեռք բերել հողատարածք, և հայտարարվում է հիվանդանոցի նոր շենքի նախագծի մրցույթ:

Հայտնի գործարար Վասիլի Շուստովը Աստաֆյան (այժմ՝ Աբովյան) փողոցում, Գետառի ափամերձ հատվածում ունեցած սեփական հողատարածքն անհատույց նվիրում է քաղաքին: Հիվանդանոցը շուտափույթ կառուցելու նպատակով անվանի գործարարը պայմանադրում է շենքը կառուցել 3 տարվա ընթացքում, այլապես հողատարածքը պետք է հետ վերադարձվեր:

1914 թ. տեղի է ունենում առաջին մասնաշենքի հիմնարկեքը։ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին նախատեսված վեց մասնաշենքերից կառուցվում է միայն մեկը։ 1917 թ., երբ երկհարկանի, սյունազարդ, սև տուֆից կառույցը պատրաստ էր շահագործման, այն վերածվում է Կովկասյան ռազմաճակատի զինվորական հոսպիտալի:

1919 թ. Թիֆլիսից Երևան է տեղափոխվում հայտնի բժիշկ Գրիգոր Արեշյանը։ Նրա գործուն մասնակցությամբ նույն թվականին պաշտոնապես բացվում է Երևանի քաղաքային առաջին հիվանդանոցը։

1920–1930-ական թվականներին առաջին հիվանդանոցի մերձակայքում կառուցվում են բժշկական այլ հաստատություններ, որոնք նախատեսված էին Երևանի 1924 թ. գլխավոր հատակագծով (ճարտարապետ՝ Ալեքսանդր Թամանյան)։ 1933 թ. առաջին մասնաշենքը վերակառուցվում է․ դրա վրա ավելացվում է երրորդ հարկ։ Ստեղծվում է հիվանդանոցային շենքերի համալիր՝ որպես կենտրոն ունենալով սև տուֆից կառուցված առաջին մասնաշենքը։

2002 թ. քաղաքային հիվանդանոցն ընդգրկվում է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի (նախկին՝ Բժշկական ինստիտուտ) կազմում, ինչը հնարավորություն է տալիս համադրելու ուսումնական և պրակտիկ բժշկության դասընթացները։

2015 թ. իրականացվում են վերականգնման աշխատանքներ։

Եռահարկ (ներառյալ բարձր ցոկոլը) շենքը հատակագծում ունի ասիմետրիկ H տառի տեսք՝ կողային մասնաշենքերով։ Կենտրոնական մասնաշենքում առանձնանում է դորիական օրդերի չորս սյուներից կազմված շքամուտքը, որը միաժամանակ հիվանդանոցի գլխավոր մուտքն է։